پریزنبریک: وقتی «آزادی» هم برایتان جعل میشود
سیتیزنلب شبکهای با پشتیبانی اسرائیل را مستند کرد که پروپاگاندای ضدحکومتیِ ساخته هوش مصنوعی را به کاربران ایرانی میرساند. درسش ساده و تلخ است: مخاطب همیشه هدف است، حتی وقتی پیام به دلش مینشیند.
بیایید با یک اعتراف شروع کنیم: پروپاگاندای دشمنِ دشمنِ شما، خوشخوراکترین پروپاگاندای دنیاست. وقتی از حکومتی عاصی باشید، هر محتوایی که همان حکومت را بکوبد، پیشفرضِ ذهنتان را نوازش میکند. و دقیقاً همینجاست که حرفهایها منتظر شما نشستهاند.
سیتیزنلبِ دانشگاه تورنتو — آزمایشگاهی که سابقهاش در مستندسازی جاسوسافزارها و عملیاتهای اطلاعاتی شناختهشده است — شبکهای را مستند کرد با اسم رمز «پریزنبریک»: شبکهای با پشتیبانی اسرائیل که پروپاگاندای ضدحکومتیِ تولیدشده با هوش مصنوعی را هدفمند به خورد کاربران ایرانی میداد. فرار از زندان؛ اسم رمز را ببینید. قرار بود شما از زندان روایت رسمی فرار کنید — به داخل روایتی که یک ستاد دیگر نوشته بود.
سلول به سلول
در هاب پروندههای دیپفیک گفتیم که شبکههای وابسته به حکومت ایران سیل جعلیات تولید کردند و مسکو و پکن پخشش کردند. پریزنبریک قطعهٔ قرینهٔ همان پازل است، فقط جهت شلیک برعکس است. آن یکی میخواست شما باور کنید نظام پیروز است؛ این یکی میخواست باور کنید فردا صبح فرو میریزد. هیچکدام از شما نظرتان را نپرسیدند؛ هر دو فقط رفتارتان را میخواستند.
اینجا یک ظرافت هست که نباید گمش کرد: مستند شدن پریزنبریک به معنی «پس حق با حکومت بود» نیست. حکومتی که خودش کارخانهٔ جعل دارد، نمیتواند از کشف کارخانهٔ رقیب برائت بگیرد. دو کارخانهٔ دروغ، همدیگر را خنثی نمیکنند؛ فقط هوای شهر را دو برابر آلوده میکنند.
چرا مخاطب ایرانی؟
چون مخاطب ایرانی باارزشترین زمینِ این جنگ بود. رفتار جمعیت داخل ایران — اینکه بترسد یا امیدوار شود، بماند یا به خیابان بیاید، به روایت رسمی بخندد یا باورش کند — برای هر دو طرف جنگ ارزش عملیاتی داشت. وقتی رفتار شما ارزش نظامی پیدا میکند، فید شما هم هدف نظامی میشود. به همین سادگی و به همین وقاحت.
و طنز ماجرا اینجاست: این جمعیتِ هدف، برای رسیدن به همین میدان تیرِ اطلاعاتی هم باید فیلترشکن روشن میکرد. حکومت دیوار میکشید که مبادا مردم چیزی جز روایت رسمی ببینند؛ آنسوی دیوار هم ستادی نشسته بود که برای همان مردم روایت آماده کرده بود. شرح آن دیوار را در ملت ویپیان نوشتهایم. زندانی از یک بند فرار میکرد و به بند بعدی میرسید.
تشخیصش سختتر از همیشه است
نسل قبلی عملیات روانی را میشد با دقت لو داد: فارسیِ شکسته، عکس استوک، اکانت سهروزه. هوش مصنوعی این خطاهای انسانی را حذف کرده است. محتوای امروز لهجهٔ درست دارد، درد آشنا دارد، حتی شوخی بجا دارد. و وقتی از رباتها پرسیدید واقعی است یا نه، همان اتفاقی میافتد که در هوش مصنوعی علیه هوش مصنوعی مستند کردهایم: ماشین راستیآزما، جعل ماشین دیگر را تأیید میکند.
پس چه میماند؟ همان سؤال قدیمی و بیرحم: این محتوا از من چه میخواهد؟ اگر پاسخ «هیچ، فقط اطلاعرسانی» بود، بیشتر شک کنید. اطلاعرسانیِ بیخواسته، گرانترین جنس بازار است و کسی آن را مجانی به شما نمیدهد.
تحلیل آخر: دشمنِ دشمن شما، دوست شما نیست
ما سالها یاد گرفتهایم روایت رسمی داخلی را با تردید بخوانیم — و درست هم یاد گرفتهایم. پریزنبریک یادآوری میکند که این تردید نباید یکطرفه بماند. کسی که علیه ظالمِ شما جعل میکند، برای شما جعل نمیکند؛ با شما کار دارد. صفحهٔ همان تلویزیون دولتی و همان شبکهٔ ماهوارهای را که سالهاست سر یک بیننده میجنگند به یاد بیاورید — روایتش در آینهٔ رسانههای فارسی — و حالا همان جنگ را با موتور هوش مصنوعی تصور کنید.
اعتماد شما سرمایه است. هر دو طرف برای مصادرهاش ستاد زدهاند. خرجش نکنید مگر با فاکتور.
بازگشت به پرونده
این یادداشت یکی از پروندههای مجموعهٔ جنگ اطلاعاتی است؛ فهرست کامل و روش خواندن بایگانی در هاب پروندههای دیپفیک.
