راند نهایی دائمی؛ مذاکره به‌مثابه نهاد

در بوکس، «راند نهایی» یعنی چند دقیقه دیگر یکی روی زمین است. در دیپلماسی خاورمیانه، «راند نهایی» یعنی هتل را برای راند بعدی هم رزرو کنید.

ژوئن ۲۰۲۶، مصر. هیئت‌ها آمدند، دست دادند، عکس یادگاری گرفتند و بر سر همان سه پرونده‌ای متوقف شدند که از روز اول متوقف بودند: خلع سلاح حماس، عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی، و این‌که فردای غزه را چه کسی اداره کند. این را من نمی‌گویم؛ گزارش ماهانه ACLED و پیش‌بینی ژوئیه گزارش شورای امنیت می‌گویند. سه سؤال، سه دیوار. و یک صنعت کامل که دور همین سه دیوار ساخته شده.

به این صنعت دقت کن. سالن اجلاس، میکروفون‌ها، بیانیه پایانی با آن جمله جادویی: «پیشرفت‌هایی حاصل شد.» پیشرفت به کجا؟ به راند بعدی. مذاکره‌ای که سه دهه «نهایی» بماند دیگر رویداد نیست؛ نهاد است. حقوق دارد، تقویم دارد، کارشناس تلویزیونی دارد. و نهادها یک قانون آهنین دارند: هیچ نهادی برای انحلال خودش جلسه نمی‌گذارد.

حالا آن جزئیات کوچکی که کل صحنه را لو می‌دهد: در همان ماهی که هیئت‌ها درباره «نقشه راه» حرف می‌زدند، خودِ نقشه داشت عوض می‌شد. فعالیت نظامی اسرائیل در ژوئن حدود ۲۰ درصد کم شد — اما همان مقدارِ کمتر، دقیقاً روی «خط زرد» متمرکز شد؛ خطی که دارد آرام‌آرام به مرز واقعی تبدیل می‌شود. شرح کاملش را در کارتوگرافی خط زرد نوشته‌ایم. روی میز، نقشه بحث می‌شود؛ روی زمین، نقشه کشیده می‌شود. این دو کارِ متفاوت‌اند و فقط یکی‌شان به بیانیه پایانی نیاز دارد.

ستون مالی ماجرا هم دفتر خودش را دارد: وعده‌های بازسازی که تا تکلیف حکمرانی روشن نشود، حواله به آینده‌اند — حسابش را در دفتر وعده‌های بازسازی نگه می‌داریم. و برای این‌که بدانی «آتش‌بس واقعی» چه شکلی است، مقایسه کن با جبهه لبنان: توافق ۳ ژوئن واشنگتن، و آماری که واقعاً پایین آمد. آن پرونده را در پرونده سکوت لبنان ببین.

زبان این مذاکرات هم خودش یک نمایش جداست. «دور نهایی»، «گفت‌وگوهای سازنده»، «فرصت باقی است» — هر کدام از این عبارت‌ها یک کار مشخص می‌کند: خبرِ نرسیدن را طوری می‌گوید که شبیه خبرِ رسیدن باشد. ما برای همین عبارت‌ها یک فرهنگ لغت جدا باز کرده‌ایم: فرهنگ اصطلاحات جنگ.

اما نکته تحلیلی، و لطفاً این را جدی بگیر، این است: «راند نهایی دائمی» شکست مذاکره نیست؛ کارکرد مذاکره است. تا وقتی راند نهایی ادامه دارد، هیچ‌کس مجبور نیست به سه سؤال اصلی جواب بدهد — نه به خلع سلاح، نه به عقب‌نشینی، نه به حکمرانی. مذاکرهٔ بی‌پایان، سالن انتظاری است که در آن وضع موجود هر روز چند سانتی‌متر رسمی‌تر می‌شود. کسی که از وضع موجود راضی است، از راند بعدی هم راضی است.

پس دفعه بعد که تیتر «آغاز دور نهایی مذاکرات» را دیدی، لبخند بزن — و بعد بپرس: این چندمین «نهایی» است؟ و در فاصله دو «نهایی»، روی زمین چه چیزی جابه‌جا شد؟ جواب سؤال دوم، خبر واقعی است. بقیه‌اش دکور صحنه است.

پرونده‌های خوشه غزه

این صفحه، پرونده مرکزی خوشه غزه است. زیرپرونده‌ها: کارتوگرافی خط زرد، دفتر وعده‌های بازسازی، پرونده سکوت لبنان. برای الگوی رسانه‌ایِ پوشش این جنگ، سلسله‌مراتب قربانی را بخوان.

عکس سربرگ: نقاشی دیواری روی ساختمانی بمباران‌شده در خیابان الثوره غزه — Hla.bashbash، ویکی‌مدیا کامانز، CC BY 4.0.